Democratie is meer dan het bestellen van rode potloden

HARDINXVELD-GIESSENDAM In een ultrakorte vergadering van zeven minuten werden vrijdagmiddag in de raadzaal de kieslijsten voor de gemeenteraads-verkiezingen vastgesteld. In totaal kan straks op 93 mensen een stem worden uitgebracht; negentien daarvan zijn vrouw. In de raadzaal klonken geen bezwaren tegen de lijsten.

Hoe ziet democratie eruit? Is het een stevig debat in de Tweede Kamer of een raadzaal, het zetten van een kruisje op een stembiljet of is het de stem van het volk? De beelden van democratie zijn zeer divers, maar ook de ultrakorte vergadering die vrijdagmiddag in de raadzaal van het gemeentehuis plaatsvond, is een beeld van die democratie. De vergadering is slechts een klein onderdeel van de organisatie van democratische gemeenteraadsverkiezingen, zo is er vrijdag een agenda en mochten eventueel nog bezwaren worden ingediend tegen de kandidatenlijsten.  Het beeld van het bestellen van rode potloden en stembiljetten vertelt slechts een deel van het verhaal om het stemproces vlekkeloos te laten verlopen. Een stem verschil bij de tellingen kan bijvoorbeeld een groot verschil betekenen voor de komende vier jaar. 

RESTZETEL

Bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen werden in totaal 8.365 stemmen uitgebracht; de T@B kreeg 2.376 stemmen, op de voet gevolgd door de SGP die met 2.359 slechts zeventien stemmen minder kreeg. De ChristenUnie vergaarde 1.985 stemmen; de PvdA 829 stemmen en het CDA 796 stemmen. Hoewel het verschil tussen PvdA en CDA ook slechts 33 stemmen bedroeg; kreeg de eerste partij twee zetels door de verdeling van de restzetels en had het CDA de voorbije vier jaar een zetel in de raad. 

STATIONSKERK

,,De afdeling burgerzaken op het gemeentehuis is echt al maanden bezig met de voorbereiding van die verkiezing. Zo hebben ze trainingen gegeven over hoe partijen hun kandidatenlijsten moeten invullen. Die eisen zijn echt heel hoog, de lat ligt dus hoog. De mensen bij burgerzaken zijn ook zeer gemotiveerd, dat kun je al aan de sfeer proeven op de afdeling. Zo zijn alle locaties voor de stembureau’s opnieuw bezocht,” zo vertelt burgemeester Dirk Heijkoop na afloop van de vergadering van het Centraal Stembureau op vrijdag aan het einde van de middag. Op basis van die bezoeken is bijvoorbeeld besloten om in de Stationskerk twee stembureau’s in te richten om de drukte wat meer te spreiden. 

VIJF PARTIJEN

,,Verkiezingen zijn echt een feest van de democratie, die bijzondere waarde voel je vooral in deze raadzaal. Al die mensen die zich beschikbaar stellen en zich in willen zetten voor hun dorp namens die samenleving. Mooi dat het nu toch vijf lijsten zijn geworden. Stel dat het bij drie partijen was gebleven, dan had een deel van de samenleving zich straks niet of minder vertegenwoordigt gevoeld in de gemeenteraad. Dus dat had ik echt heel jammer gevonden,” aldus Heijkoop. Pas in de laatste maanden van 2025 werd duidelijk dat CDA en PvdA toch meedoen aan de verkiezingen. Bij de PvdA is dat nu in combinatie met GroenLinks zoals vrijwel in het hele land.

Het teneken van het procesverbaal in de raadzaal van het gemeentehuis

Hannie Visser-Kieboom

FAMILIECULTUUR

Voor burgemeester Heijkoop is het de derde keer als burgemeester dat hij de gemeenteraadsverkiezingen van nabij meemaakt. De voorbije vier jaar waren volgens hem niet altijd gemakkelijk, zeker niet de eerste anderhalf jaar. Maar burgemeester Dirk Heijkoop zat niet bij de pakken neer, zo vertelde hij in een eerder interview van de gemeente in Kompas Hardinxveld.  Hij kreeg van de gemeenteraad de verantwoordelijkheid om de verhoudingen te herstellen en stak daar samen met alle betrokken partijen veel tijd en energie in. ,,We hebben in ons dorp en op het gemeentehuis een familiecultuur waarin we omzien naar elkaar, maar het lastig bleek om elkaar aan te spreken. Dat veranderde aan de hand van een gericht plan van aanpak waarmee we aan de slag gingen. We hebben hiervan geleerd door alle goede kanten van de familiecultuur te koesteren en de mindere kanten te verbeteren. Langzaam herstelde de rust en het vertrouwen en volgde er een reeks mooie resultaten.”

TELLERS

De verkiezingsdag zelf is altijd een bijzondere dag voor de burgemeester. ,,Je zorgt toch dat je op tijd op het gemeentehuis bent, daar heerst al vroeg volop bedrijvigheid om alle materialen op tijd naar de stembureau’s te brengen. Die dag bezoek ik ook altijd alle stembureau’s. We kunnen gelukkig altijd voldoende mensen vinden om op het stembureau te zitten, we hebben ook wel wat verjonging. Soms hebben we zelfs een wachtlijst van mensen die op het stembureau willen zitten.” Als de stembussen om 21.00 uur sluiten, worden op elk stembureau twee extra tellers ingezet om het tellen van de stemmen vlot te laten verlopen. In Hardinxveld-Giessendam worden nog diezelfde avond alle stemmen geteld; zowel op partijniveau als op kandidaatsniveau. De verkiezingsuitslag wordt diezelfde avond gepresenteerd; niet zoals voorheen op het gemeentehuis, maar in Kampanje.