Hoe moet het nu verder met de gammele Merwedebrug bij Gorinchem?

GORINCHEM Bijna vier weken is de Merwedebrug inmiddels verboden terrein voor vrachtwagens, al glipt er nog regelmatig een de brug over. Knappe koppen bij Rijkswaterstaat buigen zich sinds 18 juli over de vraag hoe het nu verder moet met de gammele brug, nu de stalen bogen kampen met metaalmoeheid. Willem de Ruiter (75) heeft daar zo zijn eigen ideeën over, hij is vooral verbijsterd over hoe Rijkswaterstaat de voorbije jaren heeft getalmd over de bouw van de nieuwe bruggen, maar ook over het ontwerp van de nieuwe brug. 

Volgens hem hoeft de vervanging van de gammele Merwedebrug geen complexe opgave te zijn. ,,Er zijn voldoende staalconstructiebedrijven in de regio die nieuwe stalen bruggen met een breder wegdek - 2 x 4 rijstroken - kunnen bouwen”, zo vertelt de Ruiter. Als voorbeeld noemt hij de Moerdijkbruggen die in 1977 zijn verbreed; nieuwe brugdelen werden daar ingevaren met een ponton, na het optillen van de oude brugdelen. Zo iets kan in twee weekenden worden uitgevoerd. Ook is het volgens De Ruiter helemaal niet nodig om de huidige brugpijler te verwijderen, deze kan zonder veel aanpassingen gewoon gehandhaafd blijven. 

Ontwerp van de nieuwe Merwedebrug 

ALSEEN

MIDDENPIJLER

Volgens De Ruiter is het een misvatting dat de middenpijler van de Merwedebrug bij Gorinchem zou moeten verdwijnen. Die afspraak is gebaseerd op een uitspraak van de Centrale Rijnvaartcommissie in Straatsburg dat alle nieuwe bruggen over de bochtige bovenloop van de Rijn geen middenpijler meer mogen hebben. Nederland zou deze beleidslijn zelf hebben doorgetrokken tot de monding van de Rijn, terwijl Gorinchem op de grens van het werkingsgebied van de Acte van Mannheim ligt en de rivier hier breed genoeg is voor een middenpijler. ,,Er is dus geen nautische noodzaak om de middenpijler in Gorinchem te verwijderen. Die middenpijler is niet alleen acceptabel, hij is ook nuttig en werkt als een middenberm voor het scheepvaartverkeer”. Elke doorvaartopening is nu 180 meter en de middenpijler scheidt nu het opvarend en afvarend scheepvaartverkeer.

Het niet in lijn plaatsen van pijlers van bruggen die op korte afstand parallel lopen is een nautische doodzonde

DOORVAARTBREEDTE 

De Ruiter voorziet zelfs grote probleem voor het scheepvaartverkeer gedurende de bouw van de nieuwe brug zonder middenpijler. De pijlers waar straks de boog van de nieuwe brug op rust liggen straks verder vanuit de oever van de rivier, de doorvaartbreedte wordt dan maximaal 240 meter, dat is 120 meter smaller dan de huidige doorvaartbreedte. Gedurende de bouw, maar ook als de nieuwe brug gereed is en de oude brug nog niet gesloopt moet het scheepvaartverkeer daar dus tussendoor manoeuvreren. Dat vraagt bij bijvoorbeeld voor een drie maal twee duwbakscombinatie van 35 meter breed zeker bij wind heel veel van iemands stuurmanskunst. ,,Het niet in lijn plaatsen van pijlers van bruggen die op korte afstand parallel lopen is een nautische doodzonde”, zo is zijn stellige overtuiging. 

Lees ook

Verbod vrachtverkeer over Merwedebrug Gorinchem (A27) vanaf vandaag 17.30 uur

 

DIRECTIE BRUGGEN

De roots van De Ruiter liggen in Hardinxveld-Giessendam, hij stamt uit een binnenvaartfamilie, maar werkte zelf langere tijd bij Rijkswaterstaat. Daarna verkaste hij naar Brussel waar hij werkte bij de Europese commissie in diverse functies zoals vertegenwoordiger in de Centrale Commissie Rijnvaart, later was hij algemeen directeur van European Maritime Safety Agency in Lissabon. Met al zijn opgedane kennis en ervaring nam hij met verbijstering kennis van het ontwerp van de nieuwe Merwedebrug. ,,Het is een onzalig ontwerp, maar sinds de directie bruggen is opgeheven mist Rijkswaterstaat de technische kennis die ze nu zo hard nodig hebben”. Dat geldt volgens hem ook voor de aanpak van de huidige gammele brug. ,,Waarom is de brug in 2016 toen de haarscheurtjes werden ontdekt niet bovenaan de prioriteitenlijst gezet? In 2016 ging het om de stalen balken onder het wegdek, die konden onder de brug worden versterkt terwijl het verkeer door kon rijden. Als ze de stalen bogen willen versterken, moet het verkeer worden stilgelegd.” 

BEWEEGBAAR DEEL

Naast de misser van het schrappen van de middenpijler noemt hij de keuze voor een beweegbaar deel onbegrijpelijk. Rijnvaartbruggen hebben in het algemeen geen beweegbare opening; voorbeelden zijn Zaltbommel, Ewijk, Nijmegen en de bruggen over de Rijn in Duitsland. Bij een normale waterstand is de doorvaarthoogte bij de Merwedebrug 13 meter, door de beweegbare opening kunnen nog hogere schepen het vaarwegvak tussen Gorinchem en Zaltbommel bereiken. ,,Maar zitten daar industrieën of scheepswerven die meer hoogte nodig hebben?”, zo vraagt hij zich af. Verder wordt steeds vaker modulair gebouwd en worden delen van bijvoorbeeld bruggen op locatie in elkaar gezet. 

Het herstel van de Merwedebrug in 2016 

Aangeleverd

Het vragen om de brug te openen kost de schipper niets, maar honderden vrachtwagens komen tot stilstand op straks twee maal vier rijstroken

KOSTENBESPARING

Het merendeel van de brugopeningen is voor de recreatievaart, voor bijvoorbeeld zeilboten met een staande mast. Een enkele keer gaat het om een coaster die passeert. ,,Op zich wel mooi, maar is dit nog wel in verhouding? Het vragen om de brug te openen kost de schipper niets, maar honderden vrachtwagens komen tot stilstand op straks twee maal vier rijstroken. De investering in de twee beweegbare delen van de geplande nieuwe bruggen wordt geschat op enkele honderden miljoenen euro’s. Is daar wel een maatschappelijke kosten- en batenanalyse voor gemaakt?” Ook zijn volgens De Ruiter de onderhoudskosten fors, evenals de kosten voor reistijdverlies door het wegverkeer. Het schrappen van de beweegbare delen levert dan ook een forse kostenbesparing op. 

EXTRA RIJSTROKEN

De Ruiter is realist genoeg om te beseffen dat het aanpassen van het huidige ontwerp van de nieuwe Merwedebruggen geen eenvoudige opgave is. ,,Maar beter ten halve gekeerd, dan ten hele gedwaald”.  En ook al wordt er nu gebouwd, het duurt volgens De Ruiter nog jaren voor het nog altijd groeiende wegverkeer profiteert van de miljardeninvesteringen door extra rijstroken; dat zal niet eerder zijn bij de opening van de tweede nieuwe Merwedebrug. In de alternatieve aanpak van Willem de Ruiter wordt al in de eerste fase een bredere brug, met extra rijstroken op de bestaande pijlers gelegd.