Column: Tussen rentmeesterschap en groene angst

Het klimaatdebat heeft iets merkwaardigs gekregen. Wat begon als zorg voor de schepping, lijkt steeds vaker te veranderen in een moreel systeem waarin niet alleen gedrag, maar ook denken wordt beoordeeld. Wie vragen stelt, staat al snel buitenspel. Twijfel wordt verdacht. Nuance verdwijnt.

De Bijbel geeft de mens een duidelijke opdracht: de aarde “bebouwen en bewaren”. Dat is rentmeesterschap. Zorg dragen voor wat ons is toevertrouwd. Geen uitbuiting, maar ook geen angstgedreven kramp. Toch lijkt het debat vandaag vaak verder te gaan dan verantwoordelijkheid. Het heeft steeds meer trekken van een ideologie of zelfs van een seculiere religie.

Er zijn zonden (CO2-uitstoot), er is schuld (de mens, vaak de westerse), en er is verlossing (door beleid, offers en beperking). Maar waar de Bijbel spreekt over genade, spreekt deze benadering vooral over controle. Alsof de mens, gedwongen of vrijwillig, zelf de wereld moet redden.

Maar dat is een gedachte die botst met het bijbelse wereldbeeld.

Prediker zegt: “Generatie gaat en generatie komt, maar de aarde blijft voor altijd staan.” Dat relativeert onze rol. Wij zijn niet de regisseurs van het geheel. En dat hoeft ook niet. Want zodra wij denken dat alles van ons afhangt, verschuift zorg naar zelfverheffing. De geschiedenis leert ons genoeg over onze zelfingenomen wijsheid. De huidige politieke zelfverheffing in het klimaatdebat tart bijna elke definitie van wijsheid en hemels rentmeesterschap en we doen er allemaal, bewust of onbewust, aan mee.

Dat betekent niet dat we onverschillig mogen zijn. Integendeel. Vervuiling en verspilling passen niet bij goed rentmeesterschap. Maar angst is een slechte raadgever. Schuld als drijfveer leidt zelden tot wijsheid. En wanneer tegenspraak niet meer wordt verdragen, verandert zorg in dwang en overheersing.

Misschien moeten we terug naar de kern: vanuit welke houding handelen we? Want wie de Schepper uit het oog verliest, raakt uiteindelijk ook de juiste omgang met de schepping kwijt. Leef, geniet en gebruik je Godgegeven verstand. God is de Gever van het leven!

Leo van Wijngaarden