1852: Een nieuwe dijk in Hardinxveld-Giessendam
4 maart 2026 om 16:15 Historie Tips van de redactieHARDINXVELD-GIESSENDAM In het kader van de viering van Ablasserwaard 750 jaar in 2027 schrijft Dick de Jong, voorzitter van Stichting Dorpsbehoud Hardinxveld-Giessendam, de komende maanden artikelen over waterstaatskundige zaken in Hardinxveld-Giessendam. In deze eerste aflevering schrijft hij over een nieuwe dijk in Hardinxveld -Giessendam.
In 1852 werd in het westelijk deel van Hardinxveld een nieuwe dijk aangelegd. Deze liep van waar nu de kruising van de Peulenstraat-Talmastraat is (ongeveer 300 m boven dijkpaal 39) tot aan een keersluis ter hoogte van Restaurant Kampanje (dijkpaal 43 in Buitendams). De dijk kwam geheel op Hardinxvelds grondgebied te liggen. De keersluis was nodig om de doorvaart naar de Giessen te behouden, wat in die tijd van veel voorkomende scheepvaart nog van groot belang was.
DIJKSIE
In de volksmond heette deze dijk ‘het dijksie’. De dijk moest het centrum van het dorp beveiligen tegen hoge watervloeden. Dit gebeurde door bij dreigend hoog water de keersluis tussen Buitendams en de Peulen te sluiten. Achter Restaurant Kampanje zijn nog restanten van de keerluis te zien.
Kaartje van rond 1900. De nieuwe dijk loopt in het midden, van rechts (de Peulenstraat) naar Links (de keersluis).
Aangeleverd
STOEPEN
De reden van de aanleg van deze nieuwe dijk moet worden gezocht in de noodzaak tot het verhogen van de rivierdijken. Dit zou voor de bewoners van de centra van Hardinxveld en van Giessendam grote gevolgen hebben. Bij veel regenval zou het water vanaf de verhoogde dijk de daaraan gebouwde woningen en winkels instromen. Ook zouden de stoepen ter plaatse verdwijnen en moesten alle toegangsdeuren worden verhoogd. Dat zou heel veel trammelant geven.
PROBLEEMGEBIED
Een door de burgerij ingestelde Commissie van Belanghebbenden ging op zoek naar een alternatief. Samen met een Commissie van Voorvallende Zaken vanuit het Hoogheemraadschap kwam men op het idee om een extra dijk aan te leggen. Daarmee werd voorkomen dat de oude bestaande dijk een probleemgebied werd, want verhoging daarvan kon achterwege blijven.
De nieuwe dijk loopt van boven (Peulenstraat) naar beneden (keersluis in de Buiten-Giessen).
Aangeleverd
KOSTELOOS
Die aanleg gebeurde door en voor rekening van het Hoogheemraadschap. De aanwonende belanghebbenden moesten als tegenprestatie wel de gronden waar de nieuwe dijk kwam te lopen alsmede de hiervoor benodigde grondmaterialen kosteloos ter beschikking stellen. Daarnaast dienden zij gezamenlijk gedurende een periode van vijf jaar een jaarlijks bedrag van 3.850 gulden betalen voor de aanleg en het onderhoud van de tussen Buitendams en de Peulen te maken keersluis.
De functie van de nieuwe dijk kwam in 1940 te vervallen nadat Rijksweg 15 werd aangelegd en opengesteld voor het verkeer
SNELWEG
De functie van deze nieuwe dijk kwam in 1940 te vervallen nadat in de oorlogsjaren rijksweg 15 (nu A15) werd aangelegd en in dat jaar opengesteld werd voor het verkeer. Deze snelweg liep over een nieuw aangelegde dijk die het hele Peulengebied afsloot van de rivier de Merwede en dus ook hoge watervloeden tegenhield. In de rijksweg werd een sluis aangelegd zodat schepen de Giessen op konden blijven varen.
WATERSNOOD
In 1948 werd het eerste stuk van de dijk afgegraven om de grond elders te gebruiken. In 1953 is een groot deel gebruikt om de bij de watersnood van dat jaar ontstane gaten in de dijk in Sliedrecht en Papendrecht te dichten. De grond die niet nodig was bleef als een grote hoop ter plaatse achter en werd decennia later verplaatst naar de rotonde tegen Sliedrecht.
