Verdeeldheid in het college, clientisme en willekeur bij gemeente Hardinxveld-Giessendam

HARDINXVELD-GIESSENDAM Het rapport ‘Van verdeeld naar gedeeld leiderschap’ van Deloitte en De Reeder geeft een vernietigend oordeel over het leiderschap bij de gemeente Hardinxveld-Giessendam. Ze spreekt van verdeeldheid in het college en risico’s op clientisme en willekeur. De gemeente staat er slechter voor dan drie jaar geleden, toen ook al aanbevelingen werden gedaan om te werken aan een cultuurverandering. Alleen dankzij de loyale inzet van de ambtenaren is de dienstverlening op peil gebleven.

Het onderzoek vond medio 2023 plaats in opdracht van de gemeenteraad. De opdracht was om te kijken hoe conclusies en aanbevelingen uit het rapport ‘Onderzoek interne organisatie’ van 26 november 2020, werden doorgevoerd. En daar kwam niet veel van terecht. Er vond zelfs een onduidelijke koerswijziging plaats door te kiezen voor het omvormen van de gemeente tot een netwerkorganisatie zonder duidelijke sturing en visie op de toekomst van de gemeente. 

Het rapport oordeelt keihard over het leiderschap vanuit het college, dat wordt geplaagd door verdeeldheid. Bestuurders gedroegen zich te vaak als managers van de organisatie. ,,De verdeeldheid in het college staan collectieve sturing en leiderschap in de weg, de toekomstvisie op Hardinxveld-Giessendam staat niet centraal, het ontbreekt aan eenduidige en goed gecommuniceerde sturing, coördinatie, eigenaarschap en kaderstelling, Een gedeelde visie op de gewenste cultuurwaarden ontbreekt. De loyaliteit en aanwezige competenties van de ambtelijke organisatie worden onvoldoende gekoesterd, beloond en versterkt.

TEGENSPRAAK

Zo wordt ook gewezen op het gebrek aan tegenspraak, deze zou onvoldoende worden geaccepteerd. ,,Door het denken in wij-zij beelden loopt samenwerking tussen onderdelen van de gemeente niet of moeizaam. Een serie aan voorbeelden waarin processen niet naar behoren zijn gevolgd geeft aan dat binnen de gemeente het risico op cliëntlisme en willekeur aanwezig is.” Gewezen wordt onder andere op de collegevorming in 2022, daarbij is wel gesproken over de inhoud, maar bijvoorbeeld geen aandacht geschonken aan het gedrag van bestuurders en de scheidslijn tussen bestuurder en manager. Ook de interim-secretaris die koos voor het omvormen van de gemeente tot een netwerkorganisatie droeg niet bij aan een betere organisatie. Signalen vanuit de ambtelijke organisatie dat het niet goed liep, werden grotendeels genegeeerd.

BOETEKLEED

In een reactie van het college op het rapport trekt ze het boetekleed aan. Ze schrijft dat het rapport zorgde voor een schokeffect. ,,Het heeft onze ogen geopend. Het raakt ons wat we in de organisatie hebben gezien en gehoord en dat we niet hebben voorkomen. Wij zijn er ons onvoldoende van bewust geweest dat het afgelopen jaar er veel gebeurd is in de organisatie. Zoals het rapport beschrijft heeft dit een groot effect gehad op de medewerkers. Wij hebben hier te weinig aandacht voor gehad. Het is een geleidelijk proces geweest waardoor wij als college de organisatie uit het oog zijn verloren”, zo is te lezen in de brief aan de raad. 

De gemeenteraad bespreekt op 29 februari het rapport ‘Van verdeeld naar gedeeld leiderschap’.