Negen eeuwen geschiedenis in dorpsbiografie over Hardinxveld & Giessendam

HARDINXVELD-GIESSENDAM Hardinxveld & Giessendam zijn twee dorpen die al eeuwenlang om elkaar heen draaiden en uiteindelijk een werden; ze konden niet met elkaar en kunnen nu niet meer zonder elkaar. Lees het in de dorpsbiografie! Bij de uitgave hoort ook een luisterboek en wordt een serie podcasts gemaakt.

Een dorpsbiografie schrijven, met deze opdracht van de gemeente Hardinxveld-Giessendam gingen Jaap van Gelder en Ronald Nederveen aan de slag. Oude onderzoeken, al vastgelegd in diverse publicaties, en nieuwe inzichten, die waren gevormd na het verschijnen van deze publicaties, werden samengevoegd met nieuwe onderzoeksresultaten. Een verhaal beginnend met Trijntje, de restanten van een vrouw die werd gevonden tijdens de voorbereidingen van de aanleg van de Betuwelijn, tot dat wat de gemeente nu is. Een dorp met een geschiedenis, die soms lijkt op die van dorpen om ons heen, maar toch zijn eigen verhaal heeft. Dat is te lezen op de achterzijde van uitgave 53 van de HIstorische Vereniging Hardinxveld-Giessendam.

KARAKTER

De nieuwste uitgave van de Historische Vereniging wordt maandag 14 september gepresenteerd op het gemeentehuis tijdens een raadsinformatieavond. Op de agenda staat die avond het erfgoedbeleid van de gemeente en daar past deze dorpsbiografie uitstekend bij. ,,Vorig jaar kregen we een verzoek van de gemeente om een dorpsbiografie te schrijven vanaf het ontstaan van Hardinxveld en Giessendam. Ondanks de tijdsdruk - we hadden maar een jaar - durfden we dat wel aan”, zo vertelt Ronald Nederveen in het Historisch Informatiecentrum aan de Peulenstraat. Nederveen zette zich samen met Jaap van Gelder aan het schrijven. ,,Het gaat vooral om de highlights, je kunt niet alles beschrijven van de voorbije eeuwen. Zo is het mooi om te schrijven over het karakter van het dorp, maar ook wat de dorpen nu zo bijzonder maakt. Voor mij is bijzonder dat de dorpen zich steeds gemakkelijk aanpassen. Zo was bijvoorbeeld de samenvoeging tot een gemeente in 1957 niet eenvoudig. Hardinxveld-Giessendam is toch vooral een dorp van grenzen, zo ligt niet alleen de spoorlijn, maar ook de A15 en het Kanaal van Steenenhoek dwars door het dorp”, zo vult Van Gelder aan. 

De nieuwste uitgave van de Historische Vereniging

Historische Vereniging Hardinxveld

VEERTIEN KERKEN

Ook de verschillen tussen de dorpen Hardinxveld & Giessendam komen aan bod; zo was Hardinxveld het dorp van de arbeiders en Giessendam meer van de boeren en schippers. Volgens beide auteurs was in Giessendam op enig moment zelfs sprake van veertien kerken. En dat terwijl het dorp tot 1833 geen eigen kerk had, maar kerkte in Giessen-Ouwekerk. ,,We hebben natuurlijk alles in vogelvlucht beschreven, over die kerken alleen zou je wel drie boeken kunnen schrijven.” Een ander ijkpunt dat ze noemen zijn de cafe’s die in Hardinxveld wel op zondag open waren, maar niet in Giessendam. In het boek is ook aandacht voor het immateriele erfgoed, zoals de straatfeesten en het rijke verenigingsleven. ,,We zijn maar gestopt met tellen van alle verenigingen”, zo vertellen ze beiden lachend. 

BRONNEN

Hoewel ze elk apart begonnen met schrijven, weten ze nu niet meer wie wat heeft geschreven na de vele correcties. Ook het aantal uren dat ze in hun schrijfwerk stopten, kunnen ze niet meer benoemen. ,,Ik schreef vaak iedere avond nog een stukje”, zo vertelt Jaap van Gelder. Ronald Nederveen vertelt dat hij veelvuldig het boek van Piet den Breejen ‘Hardinxveld en Giessendam, van vissers- en hoepmakersdorpen naar industriegemeente’ raadpleegde voor de bronvermeldingen in de dorpsbiografie.

BESTRATING

Ondanks alle kennis die beiden al hadden over de historie van het dorp, ontdekten ook zij weer nieuwe dingen. Voor Ronald was dat de eerst dam in de Giessen niet bij Giessendam ligt, maar ter hoogte van de Kloeve bij Giessen-Oudkerk. Jaap vond vooral de beschrijving van de bestrating van de Peulenstraat in 1634 door Dirrick Matthijs en Willem Jasperen boeiend om te ontdekken in de archieven. 

Het oude raadhuis van Giessendam had nog een klokkentorentje 

PODCASTS

De oplage van het boek is duizend stuks, alle leden van de Historische Vereniging krijgen het boek gratis thuisbezorgd, ook de gemeente neemt een exemplaren af om onder andere cadeau te geven aan de raadsleden en nieuwe inwoners. Het boek is straks ook als luisterboek beschikbaar; Melanie van Vught spreekt alle teksten in. Zeker voor mensen die niet zo goed meer kunnen lezen een mooie aanvulling. Nog een extraatje bij het boek zijn de podcasts die worden opgenomen over de geschiedenis van het dorp. Het gaat om meerdere afleveringen van alle hoofdstukken in het boek. De eerste aflevering verschijnt eind dit jaar en de afleveringen lopen door tot volgend jaar als de gemeente Hardinxveld-Giessendam haar zeventig-jarig bestaan viert. 

AUTEURS

Jaap van Gelder is werkzaam als docent bouwkunde bij ROC Da Vinci College. Al eerder schreef hij diverse artikelen in het mededelingenblad van de vereniging, en hij schreef de publicatie ‘Kraanwater (2024). Ronald Nederveen is als penningmeester en vrijwilliger betrokken bij de Historische Vereniging. Daarnaast is hij genealoog bij de Stichting van Nederveen. Ook hij schreef al diverse artikelen in het mededelingenblad van de vereniging, en hij schreef de publicatie ‘Van burenplicht tot onderneming’ (2019).