Column: Vakantie

Deze- en volgende week beginnen de vakanties. Heerlijk om even niets te hoeven en uit te kunnen rusten van werk en/of school. Overigens is rust in deze maatschappij erg belangrijk door de toegenomen prestatiedrang die bij steeds meer mensen tot een behoorlijke stress leidt.

Ook voor de jongeren draait het tegenwoordig vaak alleen maar om presteren en dat zorgt voor de nodige stress. Vorig jaar was er zelfs de campagne ‘Hey, het is oké’ van de overheid, waarmee duidelijk werd gemaakt dat ‘iedereen gevoelens van (werk)stress, onzekerheid, prestatiedruk, faalangst of somberheid kon ervaren.’

Ik denk dat we allemaal wel eens wat stress en druk ervaren. Maar de hoeveelheid die we tegenwoordig voor onze kiezen krijgen, lijkt me ongezond. Elk jaar groeit de hoeveelheid mensen die aangeven, burn-out klachten te hebben.

Naast de toegenomen prestatiedrang en de daardoor veroorzaakte stress is er ook nog het altijd ‘aan’ willen/moeten staan.

De enorme onafgebroken stroom aan prikkels geven de hersenen weinig kans om uit te rusten. De grootste bron van prikkels draag je in je broekzak. En hoewel sommigen ruiterlijk toegeven dat ze lichtelijk verslaafd zijn, lijken we ons niet druk te maken om de negatieve gevolgen. De sociale media spelen daarbij een cruciale rol, waarbij het zich willen ‘meten met de ander’ alleen maar versterkt wordt. Rust en stilte worden steeds belangrijker. In de oudheid waren de Griekse filosofen Aristoteles en Plato het al eens met elkaar dat ‘de waarheid, de eeuwige kennis’, woordeloos is. Daar waar de woordenschat ophoudt, daar waar het stil wordt -zo beweerden ze- ligt de mogelijkheid om de grote waarheden spontaan te begrijpen. De laatste oorzaak van het verdwijnen van de rust is de toegenomen secularisatie in de maatschappij. Als je gelooft, heb je een bepaalde rust. Kierkegaard noemt dat het ‘religieus vertrouwen.’ Een vertrouwen dat rust geeft, omdat ons eigen leven in de handen van God ligt. Dat geeft een grondgevoel dat het goed is. Zou je kunnen zeggen dat we dit gevoel in onze seculiere samenleving zijn kwijt geraakt? Bestaat dit nog? Kunnen we dit nog wel begrijpen? 

In de 17e eeuw was de filosoof Blaise Pascal er al van overtuigd dat ‘de oorzaak van alle ellende van de mensen is dat zij niet in staat zijn rustig in en kamer te blijven.’ Een bewijs daarvan liet de psycholoog Timothy Wilson (University of Virginia) zien. Hij zette een aantal mensen in een kamer en diende ze een stroomstoot toe. Iedereen wilde betalen om een tweede schok te voorkomen. Toen de onderzoeker echter op dat moment de kamer verliet en een paar minuten liet verstrijken, dienden de meeste kandidaten zichzelf uit verveling nog een schok toe. Blijkbaar ervaren we liever iéts, zelfs als het onaangenaam is, dan helemaal niéts. Probeert u deze vakantie uit te rusten…?