De roze olifant

Onlangs bevond uw schrijver zich op een vergadering waar iemand op een zeker moment sprak over de aanwezigheid van een roze olifant. Na eerst in lichte paniek naar de nooduitgang gezocht te hebben, bedacht ik me dat het hier waarschijnlijk om een contaminatie ging van ‘een olifant in de kamer’ en ‘denk niet aan een roze olifant’. Die tweede diersoort wordt in de psychologie gebruikt om aan te tonen dat het lastig is om gedachten weg te drukken. Vaak geuit in een ietwat passief/agressieve vorm (“Probeer maar eens niet aan een roze olifant te denken. Nee, dat lukt niet hè?!”). Maar tot zover even het taalpurisme.

De olifant in de kamer is iets waarvan (veel) betrokkenen weten wat het is, maar waar niet over gesproken wordt. Vaak begrijpelijk, omdat sommige dingen niet bepaald fraai zijn, of belangrijk, of constructief om iets op te lossen.

Toch had het in dit geval iets ongemakkelijks, omdat er blijkbaar een conflict was, waarvan de aard en oorsprong niet helemaal duidelijk waren. In ieder geval niet voor mij, wat misschien ook een hoop zegt over mijn betrokkenheid, of gebrek daar aan.

Nu ben ik er op geen enkele manier op uit om bij te dragen aan wat voor discussie dan ook, want in mijn optiek illustreert het eerder de noodzaak om wat terughoudender te zijn met meningen en analyses van een situatie.

Roddel is voor de mens in veel gevallen een bindmiddel. Als Klaas en Anja bij de koffieautomaat staan en Henk besluit dat het waterreservoir hiervan een goed alternatief is voor de WC die nét iets te ver lopen is, dan is de kans groot dat de andere twee na afloop tegen elkaar zullen zeggen: “Was dit nou echt nodig?”. Deze gezamenlijke ervaring werkt verbindend voor Anja en Klaas, maar niet voor Henk. Dit is wat er vaak gebeurt in bedrijven en verenigingen en het is ontzettend menselijk en dus ook begrijpelijk. Nu is bovenstaand misschien een extreem geval, maar ook bij kleinere zaken wordt er regelmatig over, maar niet met iemand gesproken.

Zie deze column dan ook als een klein pleidooi voor wat terughoudendheid hier en daar, zeker als je ergens niet direct bij betrokken bent. Kennis is macht, maar dat kan heel negatief uitpakken als het allemaal net even halve informatie en suggestie is.

Dus. Bent of kent u een roze olifant, blijf dan op gepaste afstand, zodat conflicten niet helemaal uit de lopende klauwen van de spuigaten escaleren.

Gijsbert Ambachtsheer