Plank over de sloot wordt zeldzaam als oeververbinding in Hardinxveld-Giessendam

HARDINXVELD-GIESSENDAM Hardinxveld-Giessendam maakt deel uit van de Alblasser-waard. De naam Alblasserwaard is deels ontleend aan de veenstroom de Alblas. Het andere deel, waard, slaat op de lage ligging van het gebied dat wordt omgeven door water. Om aan overkant te komen moet je overvaren of gebruik maken van een brug. Zo verbind je twee oevers met elkaar, de twee zijden van de overkant.

Voor het overgaan van de brede Merwede was er vanuit Hardinxveld al in 1368 een met roei- en zeilboten onderhouden veerdienst met Werkendam. Binnen de dorpsgrenzen kende en kent het dorp ook bruggen over water in allerlei uitvoeringen en vormen. Daarnaast waren er in het verleden ook nog andere vaarverbindingen. De Rederij Fop Smit & Co onderhield ooit een dienst, die ook in Hardinxveld aanlegde. En dan zijn er de vele keren dat er individueel naar de overkant werd en wordt gevaren.

Het oude veerpontje naar Werkendam

WEGVERBINDINGEN

Grotere oeververbindingen voor doorgaand verkeer vinden we op meerdere plaatsen in het dorp en in allerlei uitvoeringen. Over het Kanaal van Steenenhoek, over de Giessen en meer. Over het kanaal zijn er twee, de vroegere Huibjesbrug en de brug in de Rivierdijk waar het kanaal in de Merwede uitmondt. Over de Giessen zijn meerdere brugverbindingen: in de Parallelweg (in 1885 in gebruik genomen, toen de spoorlijn werd geopend), op ‘Den Dam’ (waar tot 1902 een dam de Giessen afsloot) en de Hagibrug, die Hardinxveld en Giessendam verbindt. Meer naar het westen ligt de Marsbrug, voor voet- en fietsverkeer. En dan is er nog de Deltabrug, naar het industrieterrein de Peulen. Bij de monding van de Giessen vormt de A15 nog een brugfunctie.

ANDERE BRUGGEN

Als we er oog voor hebben zijn er nog veel meer bruggen en brugjes die we passeren. In de Paralelweg treffen we enkele bruggen aan, onder meer bij de kruising van de Nieuweweg en de Sluisweg met de Parallelweg. En over de wetering in de Nieuweweg. Ook in Boven-Hardinxveld zijn op meerdere plekken bruggen om de oude wetering te kunnen overbruggen. En als we goed opletten zijn er nog veel meer overbruggingen. Soms gedevalueerd tot waterdoorlaatbuizen.

Modern bruggetje aan de Parallelweg

BRUGGETJES BIJ WONINGEN

Nu resteert er buiten de Parallelweg niet veel meer, maar ooit waren veel van de bebouwde erven alleen vanaf de openbare weg te bereiken met een brugje, dat liefelijk een ‘bruggetje’ werd genoemd. Elke woning, soms enkele woningen samen, waren aangewezen op een eigen brugje. Nu is dit op een klein stukje Koningin Wilhelminalaan en een enkele andere plek na nog zo. Maar ooit gold dit voor een stuk Sluisweg, de Nieuweweg, de Kerkweg ook. En ook aan de Broeksweg en omgeving zijn er bij de boerderijen bruggen om ‘het pad’ of het erf op te kunnen rijden.

Nog meer bruggetjes - foto Dick de Jong

PLANK OVER DE SLOOT

Het gaat erom dat er een water moet worden overbrugd. De meest eenvoudige vorm van een brug is dan een plank over een sloot. Decennia terug kwam je ze in het hele dorp tegen. Achter de huizen, nodig om de akkers en dergelijke te kunnen bereiken. Die plank is de basis voor het ontstaan van het woord brug. Dat komt van ‘brugjo’, dat planken of balkhout betekent. Die planken zie je hier en daar nog wel liggen, maar ze worden zeldzaam.