Laura Ambagtsheer-de Koning strijdt voor plek op oorlogsherdenkingen voor eerste man moeder: ‘Hij had altijd een plek in ons gezin’

HARDINXVELD-GIESSENDAM Bij de april-mei stakingen van 1943 werd de Hardinxveldse Jan Willem de Blaey geëxecuteerd. De Blaey was pas 29 jaar en liet een vrouw en hun 1-jarige zoon Jan achter. Een van de dochters die zijn vrouw Jo van Bennekum later met haar tweede man kreeg, Laura Ambagtsheer-de Koning, strijdt nu voor een plekje op de jaarlijkse oorlogsherdenkingen voor hem. ,,De eerste man van mijn moeder heeft altijd een plek gehad in ons gezin.”

door Marjanne Dijkstra

We schrijven tachtig jaar geleden. De Duitse bezetter heerste al drie jaar over Nederland toen op 29 april 1943 het bevel werd gegeven om alle voormalige Nederlandse soldaten in Duitsland dwangarbeid te laten verrichten. Dat zorgde voor een reactie in Nederland. Er kwam een oproep om te staken en daar gaven veel Nederlanders gehoor aan. Binnen een dag legden honderdduizenden het werk neer. De opstand werd bloedig neergeslagen: er waren tweehonderd doden en honderden mensen die naar strafkampen werden gedeporteerd. Bij scheepswerf De Merwede in Hardinxveld-Giessendam werden ook mensen opgepakt en naar werkkampen gestuurd. Vier van hen werden op 3 mei gedood. Een van hen was Jan Willem de Blaey.

Tachtig jaar later vertelt Laura Ambagtsheer in haar Hardinxveldse woonkamer over de eerste man van haar moeder en de vader van haar inmiddels overleden broer Jan. ,,Jan Willem was ook gaan staken en ik heb begrepen dat hij ook in het verzet zat. Ook was hij penningmeester van de vakbond. Samen met een aantal anderen is hij opgepakt. Enkelen werden weggestuurd om te werken, maar hij werd direct geëxecuteerd. Mijn moeder hoorde het pas de volgende dag. Het enige wat ze van hem kreeg is een afscheidsbrief, maar ze heeft hem nooit kunnen begraven. Zijn lichaam is nooit meer gevonden. Mijn nichtje, een van zijn kleinkinderen, heeft DNA afgestaan, want heel af en toe worden er nog graven gevonden. Mijn moeder hertrouwde een aantal jaar later met mijn vader, maar Jan Willem bleef altijd in haar leven aanwezig. In ons huis hing een foto van hem en we hadden ook een klok hangen die weer van zijn moeder was geweest. Zijn zussen beschouwden niet alleen mijn broer Jan, maar ook mij en mijn zussen en broer als familie.”

TEER PUNT

Hoewel Jo dus hertrouwde met Arie de Koning, een KNIL-militair die kort na hun huwelijk ook weer voor vijf jaar werd uitgezonden, bleef de oorlog en de herdenking daarvan een teer punt in de familie. ,,3 en 4 mei werden altijd herdacht bij ons. Je werd geacht om uiterlijk half 8 binnen te zijn die dagen. Als kind begrepen we dat niet. Nu vind ik het des te belangrijker. Ik heb nog veel onbeantwoorde vragen. Mijn eigen vader vertelde alleen de leuke dingen of herinneringen van voor de oorlog.”

Het liefst zou Ambagtsheer voor de eerste man van haar moeder en zijn kameraden een plekje zien op de lokale dodenherdenking in Hardinxveld-Giessendam. ,,Het is heel mooi als zij ook worden genoemd en er ook voor hen een krans wordt gelegd. Ik hoorde onlangs van een plaquette die jarenlang bij Scheepswerf en Machinefabriek De Merwede heeft gehangen. Zij spreken van de dood van Jan Willem, maar ook Cornelis van der Giessen, Cornelis Willem de Kok en Dirk Loeve, die op die dag zijn geëxecuteerd. De plaquette hangt nu in De Koperen Knop. Ik zou het fijn vinden als daar ook iets mee kan worden gedaan.”